Αξιοθέατα – Ιστορία

῾Η Μῆλος, ἕνα ἀπὸ τὰ ὡραιότερα νησιὰ τῶν Κυκλάδων, βρίσκεται σὲ ἀπόστασι 86 ναυτικῶν μιλίων ἀπὸ τὸν Πειραιᾶ, καὶ ἔχει ἔκτασι 151 τετραγωνικῶν χιλιομέτρων. Τὸ μῆκος τῶν ἀκτῶν της εἶναι 125 χιλιόμετρα περίπου, μὲ πλούσιο μορφοκλασματικὸ δείκτη. Ἡ ψηλότερη κορυφὴ εἶναι ὁ Προφήτης ῾Ηλίας, μὲ ὗψος 751 μέτρα. Χαρακτηριστικὸ τοῦ νησιοῦ εἶναι ὁ μεγαλοπρεπής του κόλπος, ποὺ εἶναι ἕνα φυσικὸ λιμάνι, καὶ μάλιστα ἀπὸ τὰ μεγαλύτερα τῆς Μεσογείου. ῾Ο πληθυσμός της ἀνέρχεται σὲ 5.000 περίπου κατοίκους ποὺ ζοῦν κατανεμημένοι σὲ ὀκτὼ χωριά:  Τὴν Πλάκα, τὸν Τριοβάσαλο, τὰ Πολλώνια, τὴ Ζεφυρία καὶ τὸν ᾿Αδάμαντα, ὅπου προσεγγίζουν καὶ τὰ πλοῖα τῆς γραμμῆς.

Διοικητικῶς ἡ Μῆλος ὑπάγεται στὸ νομὸ Κυκλάδων, καὶ μαζὶ μὲ τὰ νησιὰ Κίμωλο, Σίφνο καὶ Σέριφο, ἀποτελοῦν τὴν ἐπαρχία Μήλου.

 

᾿Αξίζει νὰ ἐπισκεφθῆτε τὶς πρωτοχριστιανικὲς Κατακόμβες νότια του χωριοῦ Τρυπητή, σὲ ὗψος 150 μέτρων πάνω ἀπὸ τὴ θάλασσα, σὲ μία πλαγιά. Ἦταν τόπος συγκεντρώσεως τῶν πρώτων Χριστιανῶν, γιὰ νὰ τελέσουν τὰ θρησκευτικά τους καθήκοντα. Εἶναι μοναδικὲς σὲ μέγεθος στὴν ῾Ελλάδα καὶ ἀπὸ τὶς πιὸ ἀξιόλογες, μαζὶ μὲ αὐτὲς τῆς Ρώμης καὶ τοῦ Ἰσραήλ, σὲ παγκόσμιο ἐπίπεδο. ᾿Αποτελοῦν ἕνα μεγαλοπρεπὲς παλαιοχριστιανικὸ μνημεῖο, ποὺ προσδιορίζει ὅτι ὁ χριστιανισμὸς δροῦσε περιθωριακά, ἤδη ἀπὸ τὸν 1ο αἰῶνα. Εἶναι τρεις καί, μαζὶ μὲ πέντε διαδρόμους καὶ ἕνα νεκρικὸ θάλαμο, ἀποτελοῦν ἕνα λαβύρινθο συνολικοῦ μήκους 185 μέτρων. Εἶχαν εἰσόδους στὸ ἐξωτερικὸ περιβάλλον ἀλλὰ σήμερα λειτουργεῖ μόνο τῆς δεύτερης κατακόμβης. 

 

῾Η Πλάκα εἶναι ἡ πρωτεύουσα τοῦ νησιοῦ καὶ χαρακτηρίζεται ἀπὸ τὴ νησιωτικὴ ἀρχιτεκτονική. Ἔχει θέα πρὀς τὸν κόλπο τῆς Μήλου (τοῦ Ἀδάμαντα) καὶ τὰ γύρω νησιά.

 

Στὴν Πλάκα εὑρίσκεται καὶ τὸ Κάστρο τῆς Μήλου.  

Τμῆμα τοῦ Κάστρου, ποὺ ἀνήκει στὴν οἰκογένεια Βουράκη ἐδῶ καὶ 450 χρόνια, ἔχει ἀναπαλαιωθῆ καί, μὲ ἀπόλυτο σεβασμὸ ἔχει δημιουργηθῆ ἕνα συγκρότημα πέντε διαμερισμάτων ὑψηλής αισθητικῆς, διακοσμημένων μὲ ἔπιπλα καὶ ἀντικείμενα ἐποχῆς.  ῾Η θέα ἀπὸ τὰ παραδοσιακὰ ξύλινα μπαλκόνια, καὶ τὴν πέτρινη αὐλήτους, κόβει πραγματικὰ τὴν ἀνάσα, χαρίζοντας ἀξέχαστες ἐμπειρίες καὶ μοναδικὰ ἡλιοβασιλέμματα.

 

Περπατῶντας στὰ στενὰ πλακόστρωτα δρομάκια, ἀπέναντι ἀπὸ τὴν Κορφιάτισσσα, συναντᾶμε τὸ λαογραφικὸ μουσεῖο, ποὺ ἱδρύθηκε τὸ 1967, καὶ σ’ αὐτὸ προβάλλεται ἡ ζωὴ τῶν Μηλίων ἀπὸ τὸν 17ο αἰῶνα καὶ ἔπειτα. Τὰ ἐκθέματα περιλαμβάνουν ἐνδυμασίες, ὑφαντά, φωτογραφίες κ.ἄ.

 

῾Ο ᾿Αδάμαντας εἶναι ἕνα παραλιακὸ χωριὸ σὲ λόφο. Ἐκεῖ βρίσκεται τὸ λιμάνι τοῦ νησιοῦ καὶ κατοικεῖται ἀπὸ 1000 περίπου κατοίκους. Σήμερα εἶναι τὸ μεγαλύτερο τουριστικὸ κέντρο τοῦ νησιοῦ, καὶ παρέχει ὅλα ὅσα χρειάζονται οἱ ἐπισκέπτες γιὰ νὰ ἀπολαύσουν τὶς διακοπές τους. Στὸν ᾿Αδάμαντα ὑπάρχουν δύο πολὺ καλὲς παραλίες, ὅπου μπορεῖ κανεὶς νὰ ἀπολαύσῃ τὸ κολῦμπι καὶ τὴν ἡλιοθεραπεία. ῾Η μία εἶναι ἡ παραλία τῆς Λαγκάδας, ποὺ βρίσκεται 500 μέτρα δεξιὰ ἀπὸ τὸ κέντρο τοῦ χωριοῦ, ὅπως κοιτᾶμε τὴ θάλασσα, καὶ ἡ ἄλλη εἶναι ἡ παραλία τοῦ Παπικινοῦ, 1000 μέτρα ἀριστερά, μετὰ τὸ συνοικισμὸ Νεοχῶρι. Καί οἱ δύο ἔχουν ἀμμώδη ἀκτὴ καὶ δέντρα. ῾Ο Προβατάς καὶ ὁ Ἅγιος Σώστης, εἶναι δύο ἀκόμη παραλίες, ποὺ βρίσκονται 7 χιλιόμετρα ἀπὸ τὸν ᾿Αδάμαντα, μὲ κρυσταλλένια νερά, λευκόχρυση ἀμμουδιὰ καὶ πολύχρωμα βράχια. ᾿Αξίζει νὰ ἐπισκεφθῆτε τὶς δύο ὀρθόδοξες ἐκκλησίες τοῦ χωριοῦ, τὴν ῾Αγία Τριάδα, ποὺ εἶναι μία ἀπὸ τὶς σπουδαιότερες ἐκκλησίες τοῦ νησιοῦ γιὰ τὴν ἀρχιτεκτονική της κατασκευή, ποὺ εἶναι σπάνια στὴν ῾Ελλάδα, τὴν Κοίμηση τῆς Θεοτόκου, τὸ μεταλλευτικὸ μουσεῖο, ποὺ περιέχει ἐκθέματα καὶ συλλογὲς ὀρυκτῶν, καὶ τὸ ἐκκλησιαστικὸ μουσεῖο. Ξεκινῶντας ἀπὸ τὸν ᾿Αδάμαντα μὲ κατεύθυνση τὴν Πλάκα, συναντᾶμε δύο πυκνοκατοικημένα χωριά, τὸν Τριοβάσαλο, μὲ τὴν ἐκκλησία τοῦ ῾Αγίου Σπυρίδωνα καὶ τὸν Πέρα Τριοβάσαλο, μὲ τὴν ἐκκλησία τοῦ ῾Αγίου Γεωργίου. ᾿Αξίζει ἀκόμα νὰ ἐπισκεφθῆτε τὸ ἀρχαιολογικὸ μουσεῖο, τὸ ναὸ τῆς Γεννήσεως τῆς Θεοτόκου, τὴν καθολικὴ ἐκκλησία τῆς Παναγίας τῶν Ρόδων, ποὺ χτίστηκε ἀπὸ τὸν Λούη Μπρέστ τὸ 1823, καθὼς ἐπίσης καὶ τὸ ἄγαλμα τῆς ᾿Αφροδίτης, τὸ ὁποῖο εἶναι πιστὸ ἀντίγραφο καὶ προέρχεται ἀπὸ τὰ ἐργαστήρια τοῦ μουσείου τοῦ Λούβρου. 

 

῾Η περιοχὴ στὴν κορυφὴ τοῦ λόφου λέγεται Κάστρο καὶ κατοικήθηκε ἀπὸ τὰ μεσαιωνικὰ χρόνια. Σήμερα εἶναι ἀκατοίκητο, ἀλλὰ προσφέρει καταπληκτικὴ θέα καὶ ἕνα μαγευτικό ηλιοβασίλεμμα. Φεύγοντας ἀπὸ τὴν Πλάκα, θὰ συναντήσετε τὸ χωριὸ Τρυπητή, μὲ τοὺς γραφικοὺς ἀνεμόμυλους. ᾿Αξίζει νὰ ἐπισκεφθῆτε τοὺς αἰγαιοπελαγίτικους οἰκισμοὺς Μαντράκια, Φυροπόταμο, ᾿Αρετή, Φουρκοβοῦνι καὶ Κλῆμα, ποὺ ἀποτελοῦν μικρὰ ψαράδικα λιμανάκια. ᾿Ανάμεσα στὴν Πλάκα καὶ στὸν Τριοβάσαλο βρίσκεται ἕνα ἄλλο μικρὸ χωριουδάκι, οἱ Πλάκες, μὲ τὴν ἐκκλησία τοῦ ῾Αγίου Χαράλαμπους, ὅπου ὑπάρχει μία ἀπὸ τὶς πιὸ παληὲς εἰκόνες, ἡ Παναγία ἡ ᾿Αρκαδιώτισσα. Στὸ βόρειο τμῆμα τοῦ νησιοῦ, μὲ κατεύθυνσι τὰ Πολλώνια, συναντᾶμε τὸ Σαρακίνικο. Εἶναι ἕνας ἡφαιστειακὸς σχηματισμός, ποὺ ἡ ἀπουσία βλαστήσεως, σὲ συνδυασμὸ μὲ τὰ λευκὰ πετρώματα, δίνει τὴν ἐντύπωσι σεληνιακοὐ τοπίου. Στὴ συνέχεια συναντᾶμε τοὺς οἰκισμοὺς Μύτακα, ‘γιὸς Κωνσταντίνος καὶ Πάχαινα. Πανέμορφη εἶναι ἡ ἀμμουδιὰ τῆς ᾿Αλογόμαντρας, στὴν περιοχὴ τοῦ ῾Αγίου Κωνσταντίνου. Μετὰ τὴν Πάχαινα βρίσκεται ὁ γραφικὸς κολπίσκος τοῦ Κάπρου καὶ τὸ σπήλαιο τοῦ Παπάφραγκα. Στὸ ἀνοιχτὸ θαλάσσιο σπήλαιο μπορεῖτε νὰ κατέβετε μὲ σκαλοπάτια καὶ νὰ κολυμπήσετε στὴ μικρὴ ἀμμουδιά του. Στὰ βορειοανατολικὰ τῆς Μήλου, γύρω ἀπὸ ἕνα ὄμορφο κολπίσκο, εἶναι χτισμένη ἡ Πολλώνια, μὲ τὴ μεγάλη ἀμμώδη παραλία, τὰ ἁρμυρίκια, τὰ κατάλευκα σπιτάκια, τὴν ἐκκλησία τῆς ῾Αγίας Παρασκευῆς καὶ τοῦ ῾Αγίου Νικολάου. ᾿Απὸ τὸν μῶλο τῶν Πολλωνίων ἐκτελοῦνται καθημερινὰ δρομολόγια πρὸς τὴν Κίμωλο. ᾿Απὸ ἐδῶ μπορεῖτε νὰ ἐπισκεφθῆτε τὰ Γλαρονήσια, ἕνα ἀπὸ τὰ πιὸ ὄμορφα δημιουργήματα τῆς φύσεως, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦνται ἀπὸ ἕνα σύνολο ἑξαπλεύρων λιθίνων ράβδων, ποὺ ἀναδύονται ἀπὸ τὴν θάλασσα, δημιουργῶντας μιὰ εἰκόνα ἀνεπανάληπτης ὀμορφιᾶς. Στὸ νότιο τμῆμα τῆς Μήλου βρίσκεται ἡ Ζεφυρία, ἕνα μικρὸ χωριό, ποὺ ἀπέχει 5 χιλιόμετρα ἀπὸ τὸν ᾿Αδάμαντα. ᾿Εκεῖ σώζεται ἡ ἐκκλησία τῆς Παναγίας τῆς Πορταριανῆς, ποὺ οἱ κάτοικοι τὴν τιμοῦν κάθε Δεκαπενταύγουστο μὲ μεγάλο πανηγῦρι. Λίγο μετὰ τὴν Ζεφυρία πλησιάζουμε στὴν ῾Αγία Κυριακή, ποὺ τὴν θαυμάζουμε ἀπὸ ψηλά. Τὸ Παληοχῶρι, μὲ τὰ πολύχρωμα βράχια, τὶς πλούσιες ἀμμουδιές, μὲ τὰ καθαρὰ καὶ καταγάλανα νερά, θὰ σᾶς μείνῃ ἀλησμόνητο. Πρὶν στρίψουμε πρὸς τὸν Χάλακα, ἀριστερά μας βρίσκεται ἡ παραλία τοῦ Τσιγκράδου καὶ δεξιά μας ἡ Φυριπλάκα, μὲ τὰ ρηχά, γαλαζοπράσινα νερά της.

 

Στὰ νοτιοδυτικὰ τοῦ νησιοῦ, βρίσκεται ἡ περιοχὴ τοῦ Κήπου. ᾿Απὸ τὴν πολὺ ὄμορφη παραλία του ξεκινάει σκάφος γιὰ τὶς παραλίες τοῦ Γέροντα, Κλέφτικου, Γέρακα καὶ Θειωρυχείων. ᾿Αξίζει νὰ ἐπισκεφθῆτε τὴν ἐκκλησία τῆς Παναγίας, ποὺ εἶναι χτισμένη ἀπὸ τὰ βυζαντινὰ χρόνια, πιθανὸν ἀπὸ τὸν 5ο αἰῶνα μ.Χ. ᾿Αφοῦ διασχίσουμε τὴν παραλία τοῦ Γέροντα, φτάνουμε στὸ ἱστορικὸ μοναστῆρι τοῦ ῾Αϊ Γιάννη τοῦ Σιδεριανοῦ. ῾Ο χρόνος ἱδρύσεώς του εἶναι ἄγνωστος, ἀλλὰ ὑπάρχουν ἔγγραφα, ποὺ τὸ ἀναφέρουν ἀπὸ τὸ 1582. Θὰ ἦταν παράλειψι νὰ μὴν ἀναφέρουμε τὴν παραλία του, πόλο ἕλξεως γιὰ τοὺς λάτρεις τῆς μοναξιᾶς.

Φεύγοντας ἀπὸ τὸν ’γιο Γιάννη βρίσκουμε τὸ μοναστῆρι τῆς ῾Αγίας Μαρίνας, τὴν ὡραία παραλία της Φατούρενας, τὴ λιμνοθάλασσα Ριβάρι καὶ τον ᾿Εμπουριό. Συνεχίζοντας τὴν διαδρομὴ ἀντικρύζουμε τὴν μεγαλύτερη παραλία τοῦ νησιοῦ, τὴ Χιβαδόλιμνη, ποὺ ὀφείλει τὸ ὄνομά της στὴ λιμνούλα, ποὺ βρίσκεται κοντά της, καὶ εἶναι γεμάτη ἀχιβάδες. 

 

῾H ᾿Αφροδίτη τῆς Μήλου

Στὶς 8 ᾿Απριλίου τοῦ 1820, ἕνας κάτοικος τῆς Πλάκας, ὁ Γεώργιος Κεντρωτάς, σκάβοντας τὸ χωράφι του στὴν περιοχὴ τῶν ἀρχαίων, ἀνακαλύπτει μιὰ μικρὴ σπηλιά, σκεπασμένη με χώματα, καὶ μέσα σ’ αὐτήν, τὸ μισὸ ἄγαλμα τῆς ᾿Αφροδίτης. Τυχαία βρίσκεται κοντά του ὁ Γάλλος ἀξιωματικὸς ᾿Ολιβιὲ Βουτιέ, πού, θαυμάζοντας τὸ εὕρημα, παροτρύνει τὸν χωρικὸ νὰ ψάξῃ καὶ γιὰ τὸ ὑπόλοιπο μισό. Μετὰ ἀπὸ λίγο τὸ ἀνακαλύπτει, καὶ ὁ Βουτιέ, καταλαβαίνοντας τὴν ἀξία του, τὸ ζωγραφίζει καὶ ἐνημερώνει τὸν Λουΐ Μπρέστ, ὑποπρόξενο τῆς Γαλλίας στὴ Μῆλο, γιὰ νὰ διαπραγματευθοῦν τὴν ἀγορά του. Ἔτσι κλείνεται μιὰ πρώτη συμφωνία μὲ τὸν Κεντρωτά, καὶ συγχρόνως ἐνημερώνεται ὁ πρεσβευτὴς τῆς Γαλλίας στὴν Κωνσταντινούπολι, ὁ ὁποῖος στέλνει τὸν γραμματέα του, κόμη Ντὲ Μαρσελλύς, γιὰ νὰ τὸ ἀγοράσῃ. Ὅταν ὅμως αὐτὸς φθάνῃ στὴ Μῆλο, ὁ Κεντρωτάς τὸ ἔχει ἤδη πουλήσει στὸν Νικόλαο Μουρούζη, πρίγκιπα τῆς Μολδαβίας. Κάτω ἀπὸ δύσκολες συνθῆκες καὶ ἔπειτα ἀπὸ πολλὲς πιέσεις, ὁ Κεντρωτάς τελικῶς πείθεται, καὶ τὸ ἄγαλμα ἔρχεται στὰ χέρια τοῦ πρεσβευτή, μαρκησίου Ντὲ Ριβιέρ. Αὐτὸς τὸ χαρίζει στὸν βασιλέα τῆς Γαλλίας, Λουδοβίκο 18ο, γιὰ νὰ τοποθετηθῇ ἀργότερα στὸ μουσεῖο τοῦ Λούβρου καὶ νὰ γίνῃ ἀντικείμενο θαυμασμοῦ ἑκατομμυρίων ἀνθρώπων. 

᾿Απὸ τότε πολλὲς μελέτες ἔγιναν καὶ πολλὰ γράφτηκαν γιὰ τὸ περίφημο αὐτὸ ἀριστούργημα τῆς τέχνης. Τὸ ὄνομα ὅμως τοῦ γλύπτη, ἡ χρονολογία ποὺ δημιουργήθηκε τὸ ἄγαλμα, ἡ ἀκριβὴς θέσι ποὺ βρέθηκε, ἂν ἦταν σύμπλεγμα μὲ τὸν θεὸ Ἄρη, εἶναι μερικὰ ἀπὸ τὰ ἐρωτήματα, ποὺ ζητοῦν ἀκόμη ἀπάντησι.